การพัฒนาและประเมินประสิทธิผลของรูปแบบการพยาบาลผู้ป่วยเด็กโรคติดเชื้อทางเดินหายใจส่วนล่างเฉียบพลันโดยครอบครัวเป็นศูนย์กลาง โรงพยาบาลพระปกเกล้า (Model Development and Evaluation the Effectiveness of a Family-Centered Care for Pediatric Patients with Acute Lower Respiratory Tract Infections at Phrapokklao Hospital, Thailand)

ความเป็นมา การติดเชื้อทางเดินหายใจส่วนล่างเฉียบพลันในเด็กอายุต่ำกว่า 5 ปี เป็นสาเหตุของการเจ็บป่วยและการเสียชีวิตที่พบบ่อยที่สุดในหอผู้ป่วยกุมารเวชกรรม ซึ่งการดูแลที่ผ่านมาอาจยังไม่ครอบคลุมการมีส่วนร่วมของครอบครัวอย่างแท้จริง การพัฒนารูปแบบการพยาบาลจึงมีความจำเป็นเพื่อเพิ่มประสิทธิภาพการดูแลผู้ป่วยให้ดียิ่งขึ้น
วัตถุประสงค์ เพื่อพัฒนาและศึกษาประสิทธิผลของรูปแบบการพยาบาลผู้ป่วยเด็กโรคติดเชื้อทางเดินหายใจส่วนล่างเฉียบพลันโดยครอบครัวเป็นศูนย์กลาง (Family-Centered Care: FCC)
วิธีการวิจัย เป็นการวิจัยและพัฒนา (Research and Development) โดยใช้รูปแบบการพัฒนา 4 ขั้นตอน คือ 1) การวิเคราะห์สถานการณ์ปัญหา 2) การพัฒนารูปแบบการพยาบาลโดยใช้แนวคิด FCC 3) การนำรูปแบบไปใช้ และ 4) การประเมินผล กลุ่มตัวอย่างที่ใช้ในการประเมินประสิทธิผลคือ ผู้ป่วยเด็กโรคติดเชื้อทางเดินหายใจส่วนล่างเฉียบพลัน ที่เข้ารับการรักษาในหอผู้ป่วยกุมารเวชกรรม โรงพยาบาลพระปกเกล้า โดยมีการเปรียบเทียบผลลัพธ์ระหว่างกลุ่มที่ได้รับการดูแลตามรูปแบบ FCC ที่พัฒนาขึ้น กับกลุ่มที่ได้รับการดูแลตามปกติ (Conventional Care)

ผลการวิจัย หลังการใช้รูปแบบการพยาบาลโดยครอบครัวเป็นศูนย์กลาง (FCC) พบว่า:
อัตราการกำเริบของโรคซ้ำ (Re-admission) ภายใน 28 วัน ลดลง อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติเมื่อเทียบกับกลุ่มควบคุม
ระยะเวลาเฉลี่ยในการนอนโรงพยาบาล (Length of Stay) ของผู้ป่วยกลุ่มที่ใช้รูปแบบ FCC สั้นลง อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ
ความรู้และทักษะของผู้ดูแลหลัก (Knowledge and Skill of Caregiver) ในการดูแลบุตรหลาน เพิ่มสูงขึ้น อย่างมีนัยสำคัญ
ผู้ป่วยเด็กมีภาวะแทรกซ้อนและอัตราการส่งต่อเข้าหอผู้ป่วยวิกฤตโดยไม่คาดคิด (Unplanned PICU) ลดลง
สรุป รูปแบบการพยาบาลผู้ป่วยเด็กโรคติดเชื้อทางเดินหายใจส่วนล่างเฉียบพลันโดยครอบครัวเป็นศูนย์กลางที่พัฒนาขึ้น มีประสิทธิผลในการปรับปรุงผลลัพธ์ทางคลินิกและเพิ่มศักยภาพของผู้ดูแลในการดูแลบุตรหลานที่บ้าน